Friday, February 3, 2023
11:43 PM

आफ्नै वडामा अध्यक्ष कालाखेतीको बोल्ड कदमः कति सफल, कति असफल ?

ताजा / भरखरै प्राप्त

हेटौंडा-१५ बाट लागुऔषधसहित २ जना पक्राउ

हेटौंडा, १८ माघ/मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका-१५ रातोमाटे चेकपोष्टबाट लागुऔषध सहित दुई जना पक्राउ परेका छन् । पक्राउ पर्नेमा सर्लाही मलङवा...

कांग्रेस प्रदेश सभापति बानियाँले गरे डेरी उद्योगको अवलोकन

भक्तपुर, १८ माघ/नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश कार्यसमितिका सभापति ईन्द्रबहादुर बानियाँले कृषिमा आधारित उद्योग, व्यवसायको संरक्षण गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

बागमती प्रदेशसभाको पाँच वर्ष: ५६ वटा ऐन निर्माण

हेटौंडा, १८ माघ/बागमती प्रदेश सभा बुधबारदेखि पाँच वर्ष पूरा भएर छैटौं वर्षमा प्रवेश गर्दैछ। २०७४ सालको आमनिर्वाचनपछि स्थापना भएको...

आज प्रतिनिधि सभाको बैठक बस्दै, यस्तो छ कार्यसूची

काठमाडौं, १८ माघ/सङ्घीय संसद् अन्तर्गत आज प्रतिनिधि सभाको बैठक बस्दैछ । बैठक दिउँसो १ बजे बस्नेछ । आजको बैठकमा...

क्यानका कार्यवाहक सचिव मल्लले दिए राजीनामा

पोखरा, १८ माघ/नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान)का कार्यवाहक सचिव प्रशान्त विक्रम मल्लले राजीनामा दिएका छन् । उनको राजीनामा स्वीकृत हुन...

फोहोरी राजनीतिले कहाँमात्र नछोएको छ र ? शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार, वन, वातावरण, प्राकृतिक स्रोत कुनै पनि क्षेत्र राजनीतिबाट अछुतो छैन ।

यसो भनिरहँदा उल्लेखित सबै बिषय र क्षेत्रहरु राजनीतिले नै सुधार गर्ने क्षेत्रहरु हुन् भन्ने कुरा हामीले बिर्सनुहुन्न । अहिले भनिएको र भइरहेको व्यवहार राजनीति होइन, ‘अराजनीति’ हो । नीतिहरुको मूल नीति नै राजनीति भएपछि जुनसुकै क्षेत्र सुधारका लागि राजनीति सफा हुनै पर्छ ।

केही दिन यता चर्चामा रहेको मनहरी गाउँपालिकाको ८ नं वडास्थित ऐतिहाँसिक विद्यालय महेन्द्र किरण माध्यमिक विद्यालयको प्रसंगमा केही कुरा उल्लेख गर्नुपर्ने देखियो, जुन वडा गाउँपालिका अध्यक्ष रन्जन कालाखेतीको निवास रहेको वडा पनि हो । र, यो त्यही विद्यालय हो यहाँ पढेका विद्यार्थीहरु सांसद, पालिका अध्यक्ष, डाक्टरसम्म भइसके । तर, विद्यालयको दुराबस्था चाहिँ कहिल्यै सुध्रिएन । सुधार्न प्रयत्न भएन । सुधार गर्न चाहनेहरुलाई पनि सरोकारवालाले साथ दिएन भन्दा फरक नपर्ला ।

तीन दिनअघि विद्यालयका प्रधानाध्यापक राधालाल मण्डलले राजीनामा दिनु भयो । घर घरायसी कारण राजीनामा दिएको उल्लेख भएपनि मण्डलले चर्काे दबाबमा राजीनामा दिएका हुन् । यसरी दबाब दिनेहरु थिए अभिभावकहरु । र, अभिभावकको दबाबमुलक काममा साथ दिने जनप्रतिनिधिहरु, व्यवस्थापन समिति, विद्यार्थी र अन्य सरोकारवालाहरु थिए ।

अभिभावकले भदौ ५ गते ८ नं वडा कार्यालयमा प्रधानाध्यापक र विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्षको राजीनामा गराएर शैक्षिक सुधारका लागि बाटो खोल्न लिखित रुपमा ज्ञापन पत्र मात्रै बुझाएका थिएनन्, विद्यालयमा तालाबन्दी नै गरियो । भदौ ५ र ६ गते विद्यालय सुचारु हुन सकेन भने ७ गते नेपाल बन्दका कारण विद्यालय अबरुद्ध नै रह्यो । भदौ ६ गते दिउँसो गाउँपालिका अध्यक्ष रन्जन कालाखेती, उपाध्यक्ष सीता पुलामी मगर, वडाध्यक्ष नारायण उप्रेती, वडा सदस्य रामचन्द्र सुवेदीसहितको सहभागितामा प्रधानाध्यापक मण्डलले राजीनामा गरे ।

त्यसपछि केही बहसहरु सामाजिक सञ्जाल र चोक चौतारामा भइरहेका छन् । पक्ष, विपक्षमा छेडछाड र बोलीबाण प्रहार भइरहेको पाइन्छ । ती घटनाक्रमले के देखाउँछ भने सामाजिक सञ्जालहरुमा भने पनि विद्यालयप्रतिका माया दर्शाउनेको कमी देखिँदैन, फरक यत्ति हो कि विद्यालय किन बिग्रियो भनेर विद्यालय परिसरमै पुगेर सल्लाह, सुझाव दिने शुभचिन्तक र अभिभावकहरु चाहिँ सकेसम्म सामुदायिक विद्यालयहरुले प्राप्त नगर्ने कुरा सत्य हो ।

राजीनामाको चुरो कुरो
अभिभावकहरुले एसइइमा जम्मा एकजना विद्यार्थीले मात्रै सफलता पाएको बिषयलाई उल्लेख गरेर तालाबन्दी गरेका हुन् । त्यसको अर्थ एसइइ मात्रैको कुरा होइन, समग्र शैक्षिक, आर्थिक र भौतिक सुधार उनीहरुको माग हो ।

उनीहरुले गाउँपालिका अध्यक्ष, वडाध्यक्षसामु भनेका छन्–‘१० देखि ४ बजेको बीचमा किन विद्यालयका शिक्षक र विद्यार्थीहरु सडक सडक घुमिरहेको भेटिन्छन् ?’ यही एउटै प्रश्नले अनेकन शैक्षिक समस्याको उजागर गर्दछ । जब शैक्षिक संस्थामा शैक्षिक कर्ममा लाग्नुपर्ने शिक्षक र विद्यार्थी नै विद्यालय समयमा मनलाग्दी गर्छन् भने त्यहाँ कस्तो शैक्षिक गतिविधि होला ? पटक पटकको छलफलमा मूल नेतृत्वको हिसाबले प्रधानाध्यापक मण्डलले यो प्रश्नको जबाफ मात्रै होइन, भइरहेको प्रयास, बर्तमान तथ्याङ्क, शैक्षिक तथ्याङ्क, शैक्षिक सुचाङ्क केही पनि सरोकारवालाहरुलाई बताउन सकेनन् ।

उनी एकोहोरो रुपमा भनिरहेका थिए–‘म राजीनामा दिन्न, मैले सकेको प्रयास गरिरहेको छु ।’ तर उनले सुधारका लागि के कस्तो प्रयास गरे भनेर यसअघि न वडा कार्यालयलाई जानकारी गराएका छन्, न त अभिभावकसँग सुझाव मागेका छन् न त गाउँपालिकाको शिक्षा शाखामा उनले गरिरहेको प्रयास अभिलेख छ । यस्तो अबस्था देखिएपनि गाउँपालिका अध्यक्ष कालाखेती, वडाध्यक्ष नारायण उप्रेतीसहितले उनलाई राजीनामा दिएर आराम गर्न भदौ ५ गते र ६ गते दिउँसोसम्म निरन्तर सहजीकरण गरे ।

तर, अबस्था झन् जटिल बन्दै गयो, मण्डललाई नहटाउनु भन्दै शिक्षक संघ संगठनका नेता र पार्टीका नेताहरुको समेत दबाब आउन थाल्यो । त्यो घटनाले झन् वातावरण बिगा¥यो । त्यसपछि बिषय झन् राजनीकिरण हुने देखिएपछि अभिभावकहरुको एक सुत्रीय माग बन्यो–मण्डलको राजीनामा । र, दबाब झेल्नुभन्दा राजीनामा दिनु उचित ठानेर मण्डलले राजीनामा दिए ।

व्यवस्थापन समिति अध्यक्षले राजीनामा नदिने ?
अभिभावकहरुको माग विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष हेमलाल उप्रेतीको पनि राजीनामा हो । यो समिति गतबर्ष मात्रै गठन भएको समिति हो । तर, शैक्षिक सुधारका लागि अभिभावकको माग र दबाबमुलक आन्दोलनमा उप्रेतीको पनि समर्थन रह्यो ।

किनकी व्यवस्थापन समिले अह्राएको, निर्णय गरेको काम प्रधानाध्यापकले नगरेका थुप्रै उदाहरणहरु सार्बजनिक भए । विद्यालय व्यवस्थापन समितिको बैठक पनि बसियो । बैठकमा व्यवस्थापन समितिका सदस्य सचिव समेत रहेका मण्डलले यसअघिका निर्णयहरु, विद्यालय सुधार योजनाहरु केही पनि कार्यान्वयन नभएको निष्कर्ष निकाल्दै उहाँको बहिर्गमन नै पहिलो चरणको निकास हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्यो । त्यसपछि अध्यक्षको राजीनामाको कुरा ओझेलमा पर्दै गयो ।

तर, विद्यालय बिग्रनुमा प्रधानाध्यापक मात्र दोषी होइनन, समिति पनि हो भन्ने हेक्का राख्न अभिभावकले समितिलाई राम्रै सन्देश दिएका छन् । समितिले तत्कालै अभिभावक भेला राख्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । भेलाले समितिबारे पनि छलफल गर्नेछ ।

समिति हेरफेर पनि गर्न सक्नेछ सम्भावना उत्तिकै छ । यद्यपि, समितिको म्याद सकिएको छैन । स्मरणीय कुरा के छ भने विद्यालय व्यवस्थापन समिति निर्माण गर्दा पनि अपारदर्शी व्यवहार भएको छ । अधिकाँश ठूला राजनीतिक दलहरु, सरोकारवालाहरु, पूर्वअध्यक्षहरुसँग छलफल र परामर्श बिनै समिति निर्माण भएको र घोषणा भएको कुरा लुकाउनुपर्ने बिषय होइन ।

अब के हुन्छ ?
विद्यालय व्यवस्थापन समितिले तत्कालै शिव रिमाललाई निमित्त प्रधानाध्यापक तोकेर काम अघि बढाएको छ । अब आर्थिकबाहेक अन्य प्रशासनिक काम अघि बढ्नेछ । र, यो बीचमा प्रधानाध्यापक बन्न योग्यता पुगेका शिक्षकहरुबाट विद्यालय विकास योजना माग गरी योजनाको मूल्यांकन गरी सोको आधारमा नयाँ प्रधानाध्यापक तोकिनेछ । र, नयाँ प्रधानाध्यापकमाथि यसअघि लागेका सम्पूर्ण आरोपहरु, कमजोरीहरु सुधारको अबसर जानेछ । र, विद्यालयमा राम्रो र सरोकारवालासँग समन्वय गर्ने क्षमतको प्रधानाध्यापक आएमा विद्यालय सुधारको खुड्किलो यहीँबाट सुरु हुनेछ ।

सुधार्नुपर्ने पाटोहरु के के छन् ?
महेन्द्र किरण माध्यमिक विद्यालय गाउँपालिकाकै सबैभन्दा बढी दरबन्दी रहेको, सबैभन्दा बढी अनुदान र सहयोगहरु पाउने विद्यालय हो । तर, दुर्भाग्य यही विद्यालयका विद्यार्थीहरु कमजोर छन् ।

शिक्षक, कर्मचारी र कार्यालय सहयोगीसम्म अनुशासनमा नरहेको अभिभावकहरुको आरोप छ । शिक्षकहरु नै अनुशान नमान्ने भएपछि विद्यार्थीहरु अनुशासित छन् भन्ने कुरा सत्य होइन । विद्यालयसँग शैक्षिक योजना छैन । विद्यालयको आर्थिक योजना छैन ।

विद्यालयमा भएका आइसिटी ल्याब, कम्प्युटर ल्याब राम्ररी प्रयोगमा आउन सकेको छैन । विद्यालयमा अतिरिक्त क्रियाकलापहरु शून्य छन् । लेखा प्रणाली कम्प्युटर सिस्टममा छैन । बार्षिक हिसाब कितावको फेहरिस्त पनि अभिभावकले पाएका छैनन् ।

अभिभावकहरुलाई बोलाएर सुझाव लिने दिने काम भएको छैन । शिक्षकहरुबीच सूचना र निर्देशनको आदानप्रदान छैन । निर्णायक तहमा बालसहभागिता छैन । विद्यालयका सरोकारवालाहरुसँग समन्वय छैन । स्थानीय तहसँग निकै दुरी बढेको छ ।

अभिभावकहरुले विद्यालय परिसरमा थन्किएको गुट्खाको खोलहरुको सफा कहिले गर्ने भन्दै व्यंग्य गरिरहेका छन् । यसको मतलब विद्यालय परिसरमा सुर्तीजन्य बस्तुको सेवन पर्याप्त छ भन्ने बुझिन्छ ।

यस्तो अबस्थामा चरणबद्ध बैठक, भेला, अन्तरक्रिया राखेर विद्यालय सुधारको योजना बनाउने, विज्ञहरु ल्याएर नयाँ कार्ययोजना बनाउने, भूतपूर्व विद्यार्थीहरुलाई समेटेर आर्थिक व्यवस्थापन र भौतिक पूर्वाधार व्यवस्थित गर्ने कार्यमा सघाउन आग्रह गर्ने जस्ता क्रियाकलापहरु गर्नुपर्छ ।

यो काम गर्न प्रधानाध्यापक क्षमतावान्, सञ्चार सम्पर्क राख्न सक्ने, सम्झाउन र फकाउन सक्ने, आवश्यक पर्दा निरंकुश हुन पनि तयार व्यक्तित्व भएको चाहिन्छ । त्यसो हुँदा विद्यालय सुधारमा आशा गरे झैँ उपलब्धी हासिल हुन्छ ।

गाउँपालिका अध्यक्षको बोल्ड एक्सन !
एक महिनाअघि गाउँपालिका अध्यक्ष रन्जन कालाखेती उपाध्यक्ष सीता पुलामी, शिक्षा शाखा प्रमुख हरिचन्द्र सापकोटा, वडाध्यक्षसहित लिएर आकस्मिक अनुगमनमा पुगेका थिए ।

अनुगमनका क्रममा महेन्द्र किरण माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक, विद्यार्थी, कर्मचारी, व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारीहरुलाई आकस्मिक बोलाइएको थियो । अनुगमनका क्रममा थुप्रै कमजोरीहरु केलाइएको थियो । मुलतः राजनीतिक नेतृत्वले शिक्षाको सुधारमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता मात्र नभई स्थानीय तहको निर्वाचनको बेला अध्यक्ष कालाखेतीसहितको गठबन्धनले शिक्षा, कृषि, स्वास्थ्यको सुधारका लागि ध्यान दिने प्रतिबद्धता जनाएको थियो ।

आफ्नै वडामा, आफै अध्ययन गरेको विद्यालय अध्यक्ष कालाखेतीको तारो बन्यो । आफ्नै वडामा आफै पढेको र आफ्नै समर्थक मानिएका प्रधानाध्यापकलाई नै राजीनामा गराएर कालाखेतीले शैक्षिक सुधारको बाटो खोलेको बुझ्न सकिन्छ । आफ्नै मान्छेलाई हटाएर भए पनि विद्यालय सुधारका लागि भएको यो सह्रानीय कामको प्रशंसा गर्न पनि हतार हुनेछ, कि नयाँ आउनेले के कसरी काम अघि बढाउँछ भन्ने हेर्न बाँकी नै छ । किनकी, यसअघिका प्रधानाध्यापक मण्डलले जति पनि कार्यसम्पादन गर्न सक्ने हैसियतका मान्छे प्रधानाध्यापक बने भने कालाखेती नेतृत्वको कार्यपालिका र सिंगो टिमको बेइज्जत बाहेक केही हुने छैन ।

त्यसैले महेन्द्र किरण माविको यो घटना र एक्सनबाट अब अरु सामुदायिक विद्यालयले पनि सिकून कि, शैक्षिक प्रतिफल आएन भने गाउँपालिका अध्यक्षले जुनसुकै बेला जोकोहीलाई जिम्मेवारीमुक्त गर्नेछन् । यो बोल्ड एक्सनमा मूलतः अभिभावकहरुको आन्दोलनको मुख्य भूमिका रहेको छ । महेन्द्रकिरणमा जागेको अभिभावकहरु झैँ अब मनहरी गाउँपालिकाका ३२ वटै सामुदायिक विद्यालयहरुमा अभिभावकहरु जाग्न जरुरी छ, र उनीहरु सेलाउनु कदापि हुँदैन ।

लोकप्रिय

‘थापाको गृहनगर राप्रपाको निशानामा’ एक रुपियाँ भ्रष्टाचार गरे झुण्डिन तयार

–निशा गुरुङ हेटौंडा–महाधिवेशनमा पराजित भएपछि राप्रपा नेपालको कमाण्ड सम्हालेका कमल थापाको गृहनगर हेटौंडालाई राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले...

हेटौँडाकी किशुको चर्चित गितको ‘म्यासअप’ सार्वजनिक

हेटौँडा-अहिलेका नयाँ पुस्ताहरुलाई नेपालका पुराना तथा निकै सुमधुर गितहरुबारे जानकारी नहुन सक्छ । ति सुपरहिट मानिएका ८ वटा नेपाली गित समेटेर हेटौँडाकी...

बकैयाका किसानहरु व्यवसायिक कृषिमा अब्बल बन्दै

-आशिष चौलागाँई हेटौंडा-पूर्वि मकवानपुर बकैया गाउँपालिका-७ किसानहरु व्यवसायिक कृषिमा अब्बल बन्दै गएका छन् । वि.सं.२०५६ सालदेखि कृषि पेसामा निरन्तर...

Related Articles

हेटौंडा-१५ बाट लागुऔषधसहित २ जना पक्राउ

हेटौंडा, १८ माघ/मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका-१५ रातोमाटे चेकपोष्टबाट लागुऔषध सहित दुई जना पक्राउ परेका छन् । पक्राउ पर्नेमा सर्लाही मलङवा...

कांग्रेस प्रदेश सभापति बानियाँले गरे डेरी उद्योगको अवलोकन

भक्तपुर, १८ माघ/नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेश कार्यसमितिका सभापति ईन्द्रबहादुर बानियाँले कृषिमा आधारित उद्योग, व्यवसायको संरक्षण गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

बागमती प्रदेशसभाको पाँच वर्ष: ५६ वटा ऐन निर्माण

हेटौंडा, १८ माघ/बागमती प्रदेश सभा बुधबारदेखि पाँच वर्ष पूरा भएर छैटौं वर्षमा प्रवेश गर्दैछ। २०७४ सालको आमनिर्वाचनपछि स्थापना भएको...